เรื่องเล่าพระแม่ย่า

เทวรูปพระแม่ย่า เป็นรูปสลักหินสตรีซึ่งสร้างมาตั้งแต่สมัยโบราณ ถูกค้นพบโดยสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ เมื่อตอนทรงค้นหา “พระขพุงผี” ที่ปรากฏในหลักศิลาจารึก ในปี พ.ศ. 2457 เนื่องจากไม่สามารถค้นหาเทวรูปอื่นในเทือกเขาหลวง ประกอบกับชาวบ้านแถบนั้นเคารพนับถือเทวรูปสตรีดังกล่าวมาก จึงเชื่อว่าเทวรูปสตรีที่ค้นพบคือ พระขพุงผี ซึ่งเป็นปูชนียวัตถุที่สำคัญของชาวสุโขทัย

ความเกี่ยวพันกับตำนานความเชื่อที่ว่า เทวรูปดังกล่าวเป็นเทวรูปที่พ่อขุนรามคำแหงมหาราชทรงยกให้เป็นผีที่เหนือผีทั้งหลาย ซึ่งจะเป็นใครไปไม่ได้นอกจากพระนางเสืองพระมารดาของพ่อขุนรามคำแหง องค์เทวรูปดังกล่าวจึงถูกเรียกอย่างสั้น ๆ ว่า “พระแม่ย่า”

ในสมัยก่อนช่วงสงกรานต์ ในวันมหาสงกรานต์จะมีประเพณีแห่องค์เทวรูป “พระแม่ย่า” โดยมีความเชื่อว่าจะทำให้ฝนตก และมักเกิดฝนตกใหญ่ทุกครั้งที่นำเทวรูปองค์จริงออกแห่

องค์เทวรูปพระแม่ย่าองค์จริง ปัจจุบันประดิษฐานอยู่ภายในศาลพระแม่ย่า โดยมีเทวรูปจำลอง 2 องค์ตั้งอยู่ด้านหน้าตรงบันไดทางเข้าประตูศาล

ชาวสุโขทัยมีความเชื่อว่า พระแม่ย่าช่วยดลบันดาลให้มีลูกได้ สำหรับคนมีลูกยาก ช่วยขจัดทุกข์ภัยเรื่องเดือดร้อนต่าง ๆ หรือแม้แต่จะขอให้ประสบความสำเร็จในกิจการงานเลื่อนตำแหน่ง สอบแข่งขัน ซึ่งจะมาบนบานต่อองค์พระแม่ย่า ถ้าไปเที่ยวที่ศาลจึงมักเห็นคนไปแก่บนด้วยหมูเห็ดเป็ดไก่ ดอกไม้ธูปเทียน ตลอดจนลิเกแก้บน เพราะเชื่อกันว่าพระแม่ย่าทรงโปรดลิเกแก้บนมาก ถึงขนาดมีสถานที่ไว้จัดแสดงลิเกแก้บน พร้อมป้ายแสดงผู้เป็นเจ้าภาพจ้างลิเกแก้บนอยู่ตรงบริเวณศาล

สวัสดีครับ.. ยินดีต้อนรับผู้เข้าเยี่ยมชม เรื่องเล่าพระแม่ย่า แห่งนี้ ตามธรรมเนียมนะครับ ที่ผมต้องขอแนะนำบล็อกแห่งนี้ก่อน

บล็อกแห่งนี้เป็นบล็อกที่ใช้เล่าเรื่องต่าง ๆ เกี่ยวกับพระแม่ย่าสุโขทัย เทวรูปอันเป็นที่สักการะของชาวสุโขทัย ซึ่งชาวสุโขทัยอย่างผมเชื่อกันว่าเป็นเทวรูปนางเสือง พระมารดาของพ่อขุนรามคำแหงมหาราช ..แม้จะมีบางคนเชื่อว่า เป็นรูปเจ้าแม่อุมาเทวี ของทางศาสนาพราหมณ์

เพราะความที่ไม่ใช่นักประวัติศาสตร์ เรื่องเล่าของผมอาจจะเป็นเรื่องทั่วไปสมัยนี้ โดยมีประวัติศาตร์ปะปนอยู่บ้างเพียงเล็กน้อย พอให้รู้ที่มาคร่าว ๆ เกี่ยวกับองค์พระแม่ย่า ตลอดจนสถานที่ต่าง ๆ ที่มีชื่อเรียกเกี่ยวกับ “พระแม่ย่า”